Chạp mả là ngày con cháu trong tộc tu sữa mồ mã và cúng ông bà trong tộc. Tùy theo tộc mà lựa chọn ngày, trước đó 1 ngày thì đi dẫy mã hay sữa sang lại mồ mã của ông bà , đến ngày sau thì cả tộc nhóm họp lại, trước cúng ông bà ,sau đó hội họp để nhìn nhận bà con bên nội bên ngoại. Đó cũng xem như ngày lễ hội của tộc.

Mâm cúng chạp mả
Mâm cúng chạp mả

#1. Hướng dẫn cúng chạp mả đúng phong tục.

Hằng năm, từ đầu tháng Chạp, các chi, phái tộc ở vùng quê Hòa Phú, Hòa Vang, Đà Nẵng tiến hành dẫy mả, chạp mả. Đó là dịp con cháu ở xa tìm về nguồn cội…Và mỗi tộc họ đều chọn cho mình một ngày “chạp” cố định và giữ mãi cho đến ngày nay.
Trước khi chính thức cúng chạp mả độ vài ngày, những người cao tuổi ở các chi, họ đều hướng dẫn con cháu đi dẫy mả. Trước khi dẫy, người già đưa mọi người đến ngôi mộ có vai vế cao nhất, thắp hương khấn vái với thần hoàng bổn xứ và người đã khuất.

#2. Tục dẫy mả trước ngày chạp mả.

Theo tập tục tổ tiên ông bà, hằng năm con cháu dẫy mả để mộ phần được đẹp đẽ hơn, sau đó khấn mời chư vị về nhà thờ tộc để sum họp và hưởng phẩm vật…Tuy không bắt buộc nhưng mỗi gia đình trong họ tộc dẫu có bận đến mấy cũng sắp xếp cử người đi dẫy mả cùng anh em trong họ tộc. Người thì mang theo cuốc bén, người thì đắp lại những phần mộ bị sụt, khuyết đất, lở đất, người thì dùng liềm phát quang chung quanh mả.
Qua đây, các người già nói con cháu biết vai vế, công trạng, đức tính… từng người nằm dưới mồ.

Song song với dẫy mả, ông tộc trưởng cử người đi mua bò, heo trước đó ít ngày. Gặp năm trời nắng tốt, con cháu đông đủ thì làm bò, gặp năm mưa gió thì làm heo. Khoảng 3 giờ sáng, họ đã thức dậy nhóm lửa bắc nước làm bò, heo. Mờ sáng, các chị, các mẹ mang theo gióng, mủng xuống chợ Túy Loan mua hương đèn, hoa trái, các loại rau trái như sắn mồi, đậu cô ve, khoai tây, cà rốt, mì khô, khoai môn…gánh về nhà xúm nhau nấu nướng. Ông tộc trưởng còn phân công người dọn bàn thờ, thay nước, tiếp khách, chuyện trò về mùa màng, mưa nắng, khuyến học… trong tộc họ thời gian qua.

Lễ cúng chạp mả
Lễ cúng chạp mả
Đúng 11 giờ trưa, sau khi kiểm tra “phẩm vật” trên các bàn cúng, ông tộc trưởng bằng lòng cho tiến hành cúng, các bàn thờ được thắp hương đèn sáng loá, trầm hương nghi ngút. Tuy nhiên, bàn cúng đặt trước sân là cúng thần hoàng được cúng trước. Sau đó là nghi lễ cúng ông bà tổ tiên trong nhà. Con cháu vòng tay đứng hai bên, có người chiết tửu (rót rượu), có người quỳ gối đọc lá sớ viết trên giấy vàng.
Ông tộc trưởng lạy, khấn trước, sau đó tùy theo vai vế mà lần lượt lạy ông bà tổ tiên. Trong không khí thiêng liêng, ấm áp với hương trầm nghi ngút, hình như tổ tiên, ông bà đã về sum họp cùng cháu con. Khi hương đã sắp tàn, kết thúc bằng màn vái, lạy của ông tộc trưởng, nước trà được rót vào chén để ông bà dùng và nhận phần diêm mễ, vàng mã, áo giấy được mang ra sân đốt.
Trước khi vào tiệc, ông tộc trưởng cho người mang trên ban thờ xuống một bàn lễ gồm có:
  • 1 chai rượu gạo,
  • một đĩa trầu cau và
  • các đĩa đựng đầu heo, nọng, 2 miếng thịt tợ (thịt luộc) và mời đại diện các chi nhánh, nội ngoại nhận lễ.

Theo đó, đầu heo kính họ nội, cái nọng kính họ ngoại, hai miếng thịt tợ kính các chi nhánh. Theo tập tục xưa bày nay bắt chước, kính đầu heo, nọng là tỏ lòng biết ơn họ nội, ngoại, các chi đã giúp sức rất lớn để tổ chức chạp mả được thành công tốt đẹp.

Ngoài ra, nhiều làng ở Hòa Vang hằng năm còn có một buổi đi dẫy mả “Âm linh”, nghĩa là dẫy những nấm mồ vô chủ. Khoảng nửa buổi, làng cũng có cúng Đình, tế Âm linh với chiêng trống đánh “bru…bru… bằm…bằm…”. Gần trưa, các cánh trai tráng, nông dân đi dẫy mả Âm linh về trước sân đình để rửa tay chân, sau đó vào đình ăn đám cúng Âm linh, chủ yếu là rượu gạo, xôi, thịt heo, bánh tráng nướng…

#3. Bài khấn cúng chạp mả. 

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
……………Thành, ……………..huyện, ………………..xã, ………………….thôn, ……………………xứ chi nguyên.
Tuế thứ……………….niên, ……………ngoạt, ……….Nhựt
Tư nhơn tự tôn…….…………………………..cùng toàn gia nam nữ tử tôn hôn tế nội ngoại.
……………tiết chánh nhựt kiết thời.
Kính lễ thường niên tu tảo phần mộ tiên linh liệt vị của Đặng Công tộc thuộc Nam Dương quận.
Thành tâm cẩn dụng ………………. Hương đăng hoa quả thanh chước thứ phẩm chi nghi.
-Cẩn ủy lễ bái tự tôn ………………………cẩn dĩ phỉ nghi
KÍNH CÁO VU
-Thượng niệm Hiển Tằng tổ khảo tỷ ……………. thuộc ………….. quận chư tôn linh vị tiền.
-Cung niệm Hiển tổ khảo tỷ chư tôn linh vị tiền
-Hiển Hiển tổ khảo tỷ chư tôn linh vị tiền.
-Hiển bá Hiển thúc Hiển cô chư tôn linh tọa vị.
-Đường đường bá thúc huynh đệ cô di tỷ muội đẳng chư hương hồn đồng lai liệt vị.
CUNG DUY TIÊN TỔ CHƯ LINH
-Tánh bẩm từ tường đức dưỡng thuần túy
-Công sanh thành như trời cao biển rộng
-Cây xanh nhờ cội, nước ngọt nhờ nguồn
-Nhớ ơn xưa khảo trí tốn công – sanh thành dưỡng dục chẳng nề gian lao – thức khuya dậy sớm ra vào.
-Cày sâu cuốc bẫm dựng xây cơ đồ – Để nối lại đời sau lập chí – Đời nối đời chia phái nhanh chi – Tầng cao bóng mát sum sê – Lá rụng về cội người về tổ tông.
-Nay con cháu về đây tảo mộ
-Từ tộc gia cho đến gia đường
-Lòng thành con cháu dâng hương
-Cầu xin phò hộ cháu con sum vầy
Ngưỡng lại Tiên tổ ông bà lưu gia ư huệ phước
KÍNH LỄ CẨN CÁO
Bài khấn 2:
VĂN KHẤN LỄ CHẠP
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
– Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
Con kính lạy ngài Địa tạng vương bồ tát.
– Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào Phán quan.
– Con kính lạy ngày Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương quản cai nơi nghĩa trang.
– Con kính lạy Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.
– Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ Long Mạch Tôn thần, các ngài Tiền Chu tước, Hậu Huyền vuc, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong nơi nghiã trang này.
Con kính lạy hương linh cụ:…………………..
Hôm nay là ngày… tháng Chạp, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến.
Tín chủ (chúng) con là:…………..
Ngụ tại:…………..
Chúng con sắm sanh phẩm vật, hương hoa trà quả,kim ngân tài mã, dâng hiến trình cáo Tôn thần, kính rước vong linh bản gia tiên tổ chúng con là:……………kỵ nhật là…
có phần mộ táng tại…………
được về với gia đình đón mừng năm mới, để cho cháu con được phụng sự trong tiết xuân thiên, báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Tôn thần, Phủ thùy doãn hứa.
Âm dương cách trở
Bát nước nén hương.
Thành tâm kính lễ
Cúi xin chứng giám
Phù hộ độ trì
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật! .
5/5 (1 Review)
5/5 (1 Review)